Fatih Sultan Mehmet

FATİH SULTAN MEHMET (1444-1444 / 1451-1481)


Fatih Sultan Mehmet, Fatih Sultan Mehmet Dönemi, Fatih Sultan Mehmet Kimdir?
İstanbul'un Fethi Öncesinde Gelişmeler İkinci Mehmet babasının ölümünden sonra ikinci kez tahta çıktı. Önce Karamanoğulları üzerine sefer yaparak bu beyliğin Osmanlı Devleti'ne itaatini sağladı. Balkanlar ve Ege adalarındaki krallıklarla antlaşmalar yenilendi. Bütün bu çalışmalar sonrasında İstanbul'un fethine uygun ortam hazırlandı.

Fatih Sultan Mehmet Kimdir
Fatih Sultan Mehmet

İstanbul'un Fethi (29 Mayıs 1453)

Fethi Zorunlu Kılan Nedenler:

Bizans'ın, Osmanlı toprak bütünlüğünü bozması 

Bizans'ın, Anadolu ve Rumeli arasındaki geçişlerde tehlike yaratması 

Bizans'ın, Osmanlı şehzadelerini, sürekli olarak isyana teşvik etmesi

Bizans'ın Anadolu beyliklerini ve Haçlıları, Osmanlılara karşı kışkırtması

Boğazların ekonomik ve stratejik önemi

Bizans'ın karışıklıklar içerisinde olması, 1000 yıllık tarihi misyonunu tamamlaması

Hz. Muhammed'in fetih için söylediği sözleri yerine getirme isteği


Fetih İçin Yapılan Hazırlıklar:

Şahi adı verilen dönemin en büyük topları döktürüldü. Çizimini Fatih'in yaptığı, dökümünü Saruca Sekban ve Macar topçu ustası Urban'ın yaptığı ilk havan topları döktürüldü.

Balkanlardan gelebilecek yardımı önlemek için, Turhan Bey komutasındaki akıncı birlikleri Rumeli'ye gönderildi.

Vize ve Silivri kaleleri alındı.

Rumeli (Boğazkesen) Hisarı yaptırıldı.

400 parçalık yeni bir donanma inşa ettirildi.

Kapıkulu Ordusu'nda yeni ocaklar açıldı (Lağımcı ve humbaracı ocakları).

Surları aşmak için yürüyen tekerlekli kuleler yaptırıldı.

Bizans'ın İstanbul'un Savunulması İçin Aldığı Önlemler :

Avrupa'dan yardım istenmiştir

Haliç'in girişini zincirle kapatarak Türk donanmasının girmesine engel olunmaya çalışılmıştır.

Halkı silahlandırıp surlar tamir ettirilmiştir.

Katolik ve Ortodoks mezhepleri birleştirilmeye çalışılmıştır.

6 Nisan 1453'de başlayan kuşatma, 29 Mayıs 1453 salı günü başarıya ulaştı ve İstanbul fethedildi.

Fethin Türk Tarihi Açısından Sonuçları :

Anadolu ve Rumeli arasındaki toprak bütünlüğü sağlandı.

Başkent Edirne'den İstanbul'a taşındı.

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi tamamlandı. Yükselme Dönemi başladı.

İkinci Mehmet "Fatih" unvanını aldı.

Fetih, İslam dünyasında büyük sevinç yarattı.

Boğazların ele geçirilmesiyle Karadeniz ve Ege Denizi ticareti denetlenirken, ipek Yolu Osmanlı hakimiyetine girdi.

Batıdan sürekli yardım çağrısında bulunan ve Haçlı seferlerine neden olan Bizans'ın ortadan kalkması Haçlı Seferleri'nin kaynağını kurutmuş oldu.

Osmanlı Devleti, resmen imparatorluk haline geldi.

Fethin Dünya Tarihi Açısından Sonuçları

Orta Çağ kapandı, Yeni Çağ başladı.

Topların, büyük surları yıkabileceği anlaşıldı. Bu da Avrupa'da derebeyliklerin sonu oldu.

İstanbul'daki Bizanslı bilginler İtalya'ya gitti. Orada yaptıkları çalışmalarla Rönesans'ı başlattılar.

Boğazların ve İpek Yolu'nun Osmanlı Devleti'nin eline geçmesi, Avrupa'yı doğunun zenginliklerine ulaşmak için harekete geçirdi. Bu da Coğrafi Keşiflerin yapılmasını hızlandırmıştır.

Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'un fethine karşı Avrupa'dan gelebilecek tehlikeleri azaltmak, Katolik Kilisesi'ne karşı bir güç oluşturmak, Ortodoks Kilisesi'nin hareketlerini kontrol altında tutmak, Balkanlarda yapılacak savaşlarda Rumların desteğini sağlamak amacıyla, Osmanlı sınırlan içerisinde yaşayan Ortodoksların koruyuculuğunu üstlenmiştir.

Balkanlardaki Fetihler

1459'da Sırbistan, Osmanlı topraklarına katıldı. Belgrat kuşatıldıysa da alınamadı (Fatih'in karalardaki tek başarısızlığıdır).

1460'da Mora Yarımadası alındı. 1462'da Eflak, 1476'da Boğdan alındı. 1463'de Bosna ve Hersek Osmanlı topraklarına katıldı. Osmanlı-Venedik Savaşları sırasında da Arnavutluk alındı.

Osmanlı-Venedik Savaşları (1463-1479)

Nedeni: Osmanlı Devleti'nin İstanbul'u fethinden sonra en çok zarar gören devletler Venedik ve Cenevizliler olmuştu. Osmanlılar Mora Yarımadası'nı alınca da Osmanlı-Venedik savaşları başladı. Karalarda Osmanlı'nın, denizlerde Venediklilerin üstünlüğü ile geçen savaşlar on altı yıl sürdü. Savaş, 1479'da imzalanan İstanbul Antlaşması ile sonuçlandı.

Buna göre;
  • Kroya ve İşkodra kaleleri Osmanlı'da kalacak
  • Venedik yıllık 10.000 düka altın vergi ödeyecek
  • Venedik İstanbul'da Balyos adıyla bir elçi bulundurabilecek
  • Venedik bayrağı taşıyan bütün gemiler Osmanlı limanlarından serbestçe yararlanıp ticaret yapabilecektir.

Böylece Osmanlı Devleti diğer devletlerden daha önce Venedik'e ayrıcalık vermiştir. Fatih'in Venediklilere bu ayrıcalıkları vermesindeki amacı:

  1.  Karadeniz ipek Yolu ticaretini canlı tutmak
  2.  Avrupa'da Osmanlı Devleti'ne karşı oluşturulabilecek Haçlı ittifakın' önleme düşüncesidir.

Anadolu'daki Faaliyetler

1459'da Ceneviz kolonisi durumunda bulunan Amasra alındı.

1460'da Candaroğulları yıkılarak, Sinop Osmanlı topraklarına katıldı. 1461'de Trabzon Rum imparatorluğu yıkıldı.

Trabzon'un alınmasıyla İpek Yolu üzerindeki denetim artmaya başladı. 1466'da Karamanoğulları topraklarının büyük bir kısmı Osmanlıların eline geçti (Karamanoğulları kesin olarak İkinci Bayezit Döneminde ilhak edildi).

Mora’nın alınmasının ve Trabzon Rum İmparatorluğuna son verilmesinin amacı Bizans’ı, diriltme umutlarını sona erdirmektir. Çünkü bunlar Bizans yönetimiyle akrabalık bağlarına sahipti.

Otlukbeli Savaşı (1473)

Nedenleri

Akkoyunluların, Osmanlı Devleti'ne karşı Karamanoğullarına destek verip koruması

Uzun Hasan'ın Fatih'i tanımayıp, Osmanlı'ya itaatini bildirmemesi, Uzun Hasan'ın kendisini Timur gibi görmesi ve Anadolu'yu ele geçirmek istemesi

Uzun Hasan'ın Osmanlı Devleti'ne karşı batıda Rodos Şövalyeleri ve Venediklilerle işbirliği yapması

Savaş, Osmanlı ordusunun zaferiyle sonuçlandı. Osmanlı ordusu ilk kez bu savaşta havan topunu, açık alanda taktik silahı olarak kullanmıştır.

Sonuçları

Osmanlı hakimiyeti Güneydoğu'ya kadar ulaştı. Akkoyunlular, çöküş dönemine girmiş ve 1501'de Şah İsmail tarafından yıkılmıştır.

Anadolu'daki faaliyetler sonucunda, Anadolu'da Türk siyasi birliği büyük ölçüde sağlanmış oldu.

Denizlerdeki Gelişmeler 

Fatih Döneminde Akdeniz hakimiyeti uzak bir ihtimaldi. Bu nedenle Osmanlı Devleti, Karadeniz ve Ege Denizi'ndeki fetihlere önem vermiştir. Ege Denizi'nde Venedik ve Cenevizlilerle yapılan mücadeleler sonunda Midilli, Bozcaada, Gökçeada, Semadirek, Eğriboz ve Taşoz gibi adalar alındı. Rodos kuşatıldı ise de alınamadı (Fatih'in denizlerdeki tek başarısızlığıdır.). Gedik Ahmet Paşa tarafından Kırım'da bulunan Ceneviz kolonileri olan Kete, Azak ve Menküp ele geçirildi. Osmanlı topraklarına katıldı. Kırım Hanlığı Osmanlılara bağlandı.

Lehistan üzerine doğudan yapılacak seferler için önemli bir üs kazanıldı.

Kırım'ın Osmanlı Devleti'ne bağlanmasıyla, Karadeniz kesin olarak bir Osmanlı gölü haline geldi. 
İpek Yolu'nun denetimi tamamen Osmanlılara geçti. Böylece Karadeniz'de Ceneviz kolonisi kalmadı.

Gedik Ahmet Paşa İtalya Seferi'ne çıktı. Otranto Kalesi alınmışsa da Fatih'in ölüm haberi üzerine geri dönülmüştür. Şehir yaklaşık bir yıl Osmanlı yönetiminde kaldıktan sonra elden çıktı.

Fatih Dönemindeki Diğer Önemli Olaylar

İstanbul başkent yapılarak merkezi otorite güçlendirildi.

Divan genişletildi. Divanın üye sayısı artırıldı. Divan başkanlığı sadrazamlara bırakılmaya başlandı. 

Kapıkulu Ocakları genişletildi. Yeni askeri sınıflar açıldı (Humbaracı ve Lağımcı Ocakları).

İstanbul ve Rusçuk'ta yeni tersaneler açıldı.

Devrin en büyük medreselerinden olan, Sahn-ı Saman Medresesi açıldı.

Topkapı Sarayı'nın temelleri atıldı. Fatih Camii ve Külliyesi inşa edildi.

Devlet memuru yetiştirmek amacıyla, Topkapı Sarayı'nda, devşirmelerin okutulduğu "Enderun" okulu açıldı.

Bu uygulama daha sonraki dönemlerde Osmanlı'da devşirme kökenli devlet adamlarının yönetimdeki etkinliğini arttırmıştır.

Osmanlı Devleti'nin ilk altın parası basıldı.

Kuruluştan bu yana konan kanunlar bir araya getirildi. Kanunname-i Ali Osman hazırlandı (Fatih Kanunnamesi).

Fatih bu kanunlara, "Devletin devamlılığı için kardeş katil caizdir " maddesini de koyarak, güçlü olan kişinin devletin başına geçmesine imkan tanımıştır.

Fatih Batı'daki gelişmelerden de uzak kalmadı. İtalyan ressam Centili Bellini'yi İstanbul'a getirterek portresini yaptırdığı da bilinmektedir. Fatih Döneminin sonlarında, Hicaz su yollarının tamiratı yüzünden Osmanlı-Memlük ilişkileri bozuldu. Ayrıca İstanbul'un fethi sonrasında Hindistan Müslümanlarının Fatih'e göndermiş olduğu hediyelere Memlüklerin Hicaz Bölgesi'nde el koymaları da anlaşmazlığın diğer bir sebebidir.

Daha fazla tarih konusu için tarih sayfasını ziyaret ediniz.



0 yorum:

Yorum Gönderme